Świętokrzyski Park Narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy został utworzony 1.05.1950r. na mocy Rozp. RM z dn. 1.04.1950r. (Dz. U. nr 14 poz. 133) oraz powiększony na mocy kolejnego Rozp. RM z dn. 3.01.1996r. (Dz. U. nr 4 poz. 29). Obecnie jego powierzchnia wynosi 7626,45 ha. Park położony jest w centralnej części Gór Świętokrzyskich i obejmuje najwyższe ich pasmo Łysogóry, z najwyższymi szczytami: Łysicą (611 m. n. p. m.) i Łysą Górą (593 m. n. p. m.), wschodnią część Pasma Klonowskiego z górami Bukową, Psarską i Miejską oraz część Pasma Pokrzywiańskiego z Chełmową Górą, a także położone między tymi pasmami części dolin Wilkowskiej, Dębniańskiej i Słupiańskiej. Teren parku podzielony jest ze względów ochronnych na rezerwaty ścisłe i częściowe. Rezerwat ścisły, to obszar wyłączony spod ingerencji człowieka, pozostawiony oddziaływaniu sił przyrody. Na terenie parku jest pięć takich rezerwatów:

  1. "Chełmowa Góra" o powierzchni 13,2 ha z lasami grądowymi, borami mieszanymi oraz buczynami;
  2. "Święty Krzyż" o powierzchni 476,9 ha obejmujący lasy grądowe, bory jodłowe i buczyny oraz gołoborza;
  3. "Łysica" o powierzchni 1186,4 ha z lasami grądowymi, borami jodłowymi, buczynami oraz gołoborzami;
  4. "czarny Las" o powierzchni 26,5 ha, który tworzą lasy mieszane, grądy z udziałem jodły, lipy drobnolistnej, miejscami buka lub olszy czarnej, olsy i łęgi;
  5. "Mokry Bór" o powierzchni 37,9 ha obejmujący sosnowe bory bagienne trzcinnikowe, bory bagienne i bory świerze z domieszką świerka i brzozy omszonej. Występują tu również torfowiska wysokie i przejściowe.

Pozostały obszar to rezerwaty częściowe, w których ochrona polega na zmianie, przywróceniu lub utrzymaniu określonego stanu przyrody lub wybranych jej elementów przez wykonywanie odpowiednich zabiegów hodowlanych.

Najbardziej charakterystycznym elementem przyrody nieożywionej Świętokrzyskiego Parku Narodowego są gołoborza (rumowiska skalne na stokach gór pozbawione borów). Najbardziej rozległe gołoborza znajdują się na stokach Łysicy i Łysej Góry. Teren parku zajmują głównie lasy 7188,21 ha (96,25% powierzchni). Zdecydowaną większość stanowią lasy z przewagą jodły (38,08%), buka (29,23%) i sosny (21,64%). Ponadto występują grądy, bory wilgotne oraz bagienne i inne typy lasów. Roślinność reprezentowana jest przez nieznaną dokładnie liczbę gatunków grzybów, 129 gatunków porostów, 190 gatunków mszakówi 670 gatunków roślin naczyniowych (w tym 35 gatunków drzew). Na terenie parku występują łącznie 82 gatunki roślin podlegających prawnej ochronie gatunkowej, w tym 34 gatunki roślin naczyniowych, 39 gatunków porostów oraz 9 gatunków grzybów. Na uwagę zasługują również drzewa pomnikowe, których jest 674. W parku występuje ponad 4 tys. gatunków bezkręgowców oraz 210 gatunków kręgowców. Ważną grupę stanowią gatunki nowe dla nauki, to jest takie, które wczesniej nie były znane na świecie.

W Parku stwierdzono 8 takich gatunków. Cennym elementem fauny sa gatunki objęte ochroną prawną, których jest 181, w tym: 29 gatunków owadów, 1 gatunek ryby, 8 gatunków płazów, 6 gatunków gadów, 97 gatunków ptaków, 26 gatunków ssaków. Z ssaków nie objętych prawną ochroną czasami spotyka się jelenia, występuja tu sarny, zające, dziki oraz drobne gryzonie. najcenniejszym zabytkiem architektury jest zespół budynków dawnego klasztoru benedyktynów świętokrzyskich na Św. Krzyżu. W przeszłości istniało tu opactwo założone na początku XII w. Do dzisiaj zachował się wał kultowy z IX w. n. e. otaczający szczyt Łysej Góry, wówczas miejsce kultu pogańskiego. Park posiada muzeum przyrodniczo-leśne mieszczące się w zachodnim skrzydle ww. kompleksu klasztornego obejmujące m. in. dział przyrody nieożywionej, flory oraz fauny.


autorzy: Stanisław Huruk, Alicja Huruk

Informacje:
Dyrektor Parku: Stanisław Huruk
Adres siedziby: 26-010 Bodzentyn, ul. Suchedniowska 4
Tel.fax: 0 41 31 15 106
e-mail: dyrekcja@swietokrzyskipn.org.pl
internet: swietokrzyskipn.org.pl